أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
134
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
مجموعه آثار ميرزا احمد تنكابنى مطلب السؤال ، مطالب پزشكى ، مخصوصا تشخيص افتراقى بيمارىها را به شكل پرسش و پاسخ مطرح مىكند . از شيوهء پاسخدهى نويسنده مشخص مىشود بعضى از آنها حاصل تتبّع و كار بالينى خود وى است . مؤلف در رسالهء اسهاليه به بعضى از بيمارىهاى رايج زمان و همهگيرىهاى و با و طاعون اشاره مىكند و بين تبهاى وبايى و اسهال وبايى اختلاف قائل مىشود . رسالهء برء الساعه يكى از آثار خلاصه و برجستهء محمد بن زكرياى رازى است و اصل آن در بيست و سه باب است ؛ كه ميرزا احمد تنكابنى هفت باب بر آن افزوده است و در حقيقت ترجمه و تأليفى ديگر از آن در سى باب تنظيم كرده است . تحفه سليمانيه ترجمهاى است از كتاب ارزشمند « من لا يحضره الطبيب » زكرياى رازى ، كه در دوره صفويه توسط علاء الدين محمد طبيب به پارسى ترجمه شده است . كتاب « من لا يحضره الطبيب » گذشته از آنكه سرشار از دستورهاى سهل الحصول درمانى است ، در شرايطى كه دسترسى به طبيب حاذق براى مردم ميسّر نبوده ، راهنماى خوبى براى آنها و طبيبان و درمانگران متفرّقه در طول زمانى به وسعت حدود يكهزار سال بوده است . قانون كوچك اين اثر ترجمه كتابى است زير عنوان « القانون الصغير فى الطب ابن سينا » به تصحيح « احمد فريد المزيدى » . كتاب ، پس از حمد و ستايش الهى ، با مقدمهاى درباره كليات آناتومى و بيان اندامهاى مفرد و مركب آغاز مىشود . بخش دوم آن راجع به بيان قوا و خواص گياهان دارويى و بهطور كلّى ادويه مفرده است و در بخش سوم به كلياتى در باب انواع بيمارىها ، علائم و نسخهء درمانى آنها به زبانى همگانى و ساده پرداخته است .